Pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa

Pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa

Prasóweczki

W polskich realiach rolnictwo bez wątpienia stanowi jeden z trzech głównych działów gospodarki, wraz z przemysłem oraz usługami. Jest to zarazem dział, który jest jednym z najbardziej istotnych dla każdego prawidłowo funkcjonującego państwa. Powód jest nadzwyczaj prosty – od wieków rolnictwo stanowiąc trzon państwowości zaspokaja potrzeby żywieniowe ludności, dostarcza niezbędnych surowców dla przemysłu oraz zapewnia zagospodarowanie przestrzeni i zatrudnienie w tym sektorze.

Pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa

Nikomu nie trzeba tłumaczyć, iż działalność rolnicza jest prowadzona głównie na terenach wiejskich, gdzie charakterystycznym elementem krajobrazu są zabudowania gospodarcze i użytki rolne. Warto jednak zauważyć, iż zajmują one w naszym kraju ponad połowę jego powierzchni, bo aż 59,7%. W skali światowej takie proporcje zdarzają się rzadko i niewiele państw posiada tak duży udział użytków rolnych w całkowitej powierzchni swojego obszaru. Dlatego właśnie kwestii rolnictwa w Polsce należałoby poświęcić o wiele więcej uwagi.

W dzisiejszych czasach nietrudno jest też zauważyć, iż ludność miejska zdecydowanie przewyższa liczebnością ludność wiejską, co z kolei prowadzi niestety do bagatelizowania roli rolnictwa w świadomości społecznej. W znacznym stopniu na gospodarce rolniczej wpływ wywiera również lekceważenie i codziennych i długoterminowych problemów wsi oraz jej mieszkańców w polityce państwa. To sytuacja, której nie można zaakceptować, ponieważ w perspektywie lat skutki zaniedbań staną się widoczne również w pozostałych działach gospodarki państwowej.

Na ogólną sytuację i rozwój rolnictwa wpływa wiele czynników, nie tylko przyrodniczych. Możliwości lub przeciwności wykreowane przez środowisko przyrodnicze coraz częściej tracą na znaczeniu w obliczu czynników pozaprzyrodniczych – kreowanych przez człowieka. Są one niezwykle istotne, ponieważ same tylko sprzyjające warunki przyrodnicze nie stanowią zarazem obietnicy obfitych plonów. Wszystko w tym zakresie zależy od człowieka i sposobu, w jaki kształtuje on swoje otoczenie.

Celem nadrzędnym rolnictwa praktycznie w każdym przypadku jest wytwarzanie żywności – roślinność dostarcza warzyw, owoców, zboża, podczas gdy hodowla zwierząt to źródło mięsa, mleka, jaj, tłuszczu, skór i wielu innych. Głównymi rodzajami funkcjonujących użytków rolnych są grunty orne, sady, pastwiska oraz łąki. Rolnictwo można więc w łatwy sposób podzielić na dwa działy: produkcję roślinną oraz produkcję zwierzęcą.

Jakie są najważniejsze czynniki prawidłowego rozwoju rolnictwa?

– towarowość produkcji rolnej

– zatrudnienie w rolnictwie, gęstość zaludnienia

– mechanizacja prac, wyposażenie w środki produkcji

– wielkość i gospodarstw rolnych

– polityka rolna władz

– specjalizacja produkcji rolnej

Oprócz wpomnianych elementów, które nieustannie wpływają na kształtowanie się obrazu polskiej wsi, niemniej istotne jest także odgórne kształtowanie cen na produkty rolne, stosowanie nawozów sztucznych, sterowanie stosunkami wodnymi, czy przede wszystkim – kultura rolna. Kultura rolna wbrew pozorom jest zjawiskiem, którego w żaden sposób nie należy lekceważyć lub ignorować, ponieważ stanowi świadectwo doświadczeń, ogólnej wiedzy na temat rolnictwa i rodzinnych tradycji w danym rejonie lub gospodarstwie.

Warto zauważyć, iż choć przestrzeń przeznaczona pod zagospodarowanie rolnicze jest wyjątkowo duża, większość gospodarstw w jej obrębie to w rzeczywistości gospodarstwa indywidualne i prywatne. Jedynie niewielka część wchodzi w skład gospodarstw państwowych. Niestety ma to również wpływ na niekorzystne proporcje, odnoszące się do wielkości przeciętnego gospodarstwa na polskich ziemiach, gdzie ponad połowa gospodarstw indywidualnych w rzeczywistości ma powierzchnię poniżej 5 hektarów. Taka struktura agrarna, czyli wielkość gospodarstw rolnych w odniesieniu do stosunków własnościowych, najczęściej ogranicza faktyczne możliwości rolników. Z reguły nie mogą oni poradzić sobie z prowadzeniem nowoczesnej gospodarki rolnej. Należy pamiętać, iż rolnictwo również rządzi się prawami rynku i małe gospodarstwa zazwyczaj bazują na rolnictwie tradycyjnym i są zbyt niewielkie oraz słabe, aby móc sensownie konkurować z uprzemysłowioną konkurencją z kraju i zza granicy. To istotna słabość ekonomiczna, wpływająca w znacznym stopniu na komfort życia i pracy osób prowadzących gospodarstwa rolne. Gospodarstwa o większych wymiarach, dysponując większymi zbiorami, są bardziej produktywne i wydajne, niż te nieznacznie tylko wyspecjalizowane i zmechanizowane. Małe gospodarstwa natomiast nie wykorzystują innowacji, nawozów sztucznych, czy zabiegów agrotechnicznych – rolnikom indywidualnym często brakuje na to pieniędzy. Oznacza to, iż produkcja jest niewielka i kosztowna, a w konsekwencji – nie jest wyspecjalizowana i należycie zmechanizowana. W efekcie rolnik poświęca większą ilość pracy i wysiłku, aby osiągnąć niewielkie plony, które najczęściej nie są w stanie w całości zaspokoić jego potrzeb, a które trudno zarazem sprzedać w cenach korzystnych dla właściciela gospodarstwa rolnego.

Stanowi to potwierdzenie, iż nie tylko czynniki przyrodnicze odgrywają niezwykle ważną rolę w sposobie kształtowania się rolnictwa w kraju – wpływ mają na to w rzeczywistości wszystkie czynniki ekonomiczno-społeczne. Co prawda ze względu na bardzo dużą ilość indywidualnych gospodarstw rolnych zaobserwować można bardzo wysoki odsetek osób zatrudnionych w rolnictwie. Jednak liczba ta nieustannie maleje, podczas gdy większość rolników niestety posiada niskie wykształcenie lub jest już w podeszłym wieku. Wiele osób młodych i wykształconych opuszcza wieś, przenosząc się do miasta. W oczywisty sposób zjawiska te stanowią utrudnienie w zakresie właściwego unowocześnienia produkcji rolnej.

Chociaż w porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej techniczne wyposażenie polskiego rolnictwa w zakresie standardowych maszyn nie prezentuje się źle, inaczej wygląda sytuacja w przypadku skomplikowanych urządzeń i maszyn rolniczych. Przykładem mogą być chociażby kombajny zbożowe i specjalistyczne. Nie można zapomnieć, że czynnikiem w największym stopniu oddziaływującym na wielkość plonów jest poziom mechanizacji oraz nawożenie naturalne i sztuczne, które zwiększa produktywność gleb. Im mniejsza jest intensyfikacja rolnictwa, tym mniejsza też jest jego opłacalność, co widać szczególnie w momencie porównania Polski na tle państw Unii Europejskiej. Im większy jest stopień mechanizacji, tym bardziej rozwinięte jest rolnictwo, zaś produkcja staje się nowocześniejsza.

Z uwagi na fakt, iż rolnictwo jest niezbędnym działem gospodarki narodowej, każde państwo prowadzi własną, indywidualną politykę rolną. To bezpośrednio od państwa, a w przypadku Polski – od Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zależy ustalanie cen na towary rolnicze. Zależność jest bardzo prosta. Jeżeli ceny za dany towar w dowolnym momencie okażą się zbyt niskie, rolnicy stwierdzą brak opłacalności jego uprawy i konieczność dokonania zmiany kierunku upraw. Cena minimalna produktu rolnego zależy zawsze ściśle od decyzji państwa, choć wpływ ma na nią również odnotowany popyt oraz podaż. Nietrudno zauważyć, iż jednym z głównych czynników, które w znaczącym stopniu oddziałują na widoczne zahamowanie rozwoju rolnictwa w naszym kraju jest właśnie spadek opłacalności produkcji i działalności rolniczej. W konsekwencji – brak zasadniczych zysków wpływa na brak możliwości przeprowadzenia modernizacji i restrukturyzacji, która zwiększając produktywność mogłaby zwiększyć również opłacalność. Słowem – błędne koło.

Kształtowanie poczynań państwa wobec wsi w zakresie polityki rolnej na szczęście niejednokrotnie skupia się jednak również na stosowaniu rozmaitych form pomocy dla polskich rolników, między innymi w formie: ceł na żywność importowaną, preferencyjnych kredytów, skupów interwencyjnych, dopłat do paliwa, produkcji rolnej, czy zapobieganie nadmiernemu spadkowi cen.
Nie wolno jednak zapominać o tym, iż dopłaty unijne dla polskich rolników są stopniowo ograniczane i coraz bardziej maleją. Tańsza żywność z innych krajów zastępuje drogą produkcję na rynku światowym, w tym produkty z Polski. Bez wątpienia konieczne jest dokonanie zmian – podwyższenie wartości produkcji, lepsza organizacja rynku, rozwój infrastruktury i mechanizacji. Wymaga to podjęcia zdecydowanych kroków, ustanowienia regulacji prawnych, konkretnych zmian. Zanim one jednak nastąpią, rolnicy coraz częściej zmuszeni są do poszukiwania źródeł finansowania swojej działalności na własną rękę.

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments